Grupa nevladinih organizacija izrazila je zabrinutost zbog, kako navode, „istorijski neutemeljenih tvrdnji“ i neprimerenog ponašanja tokom organizovane posete učenika Pećkoj patrijaršiji 30. marta.
Trinaest srpskih nevladinih organizacija sa Kosova i Metohije izrazilo je „ozbiljnu zabrinutost“ povodom događaja u Pećkoj patrijaršiji 30. marta, tokom organizovane posete učenika koju su, prema njihovim navodima, realizovali Muzej u Peći i Tehnička škola „Rifat Gjota“ iz Peći.
Kako se navodi u zajedničkom saopštenju, pozivajući se na javno dostupne objave i snimke na Fejsbuku, tokom posete je predstavnik muzeja unutar manastirskog kompleksa iznosio „sporne i istorijski neutemeljene tvrdnje“ o identitetu tog verskog i kulturnog dobra, uključujući njegovo predstavljanje kao „albanske patrijaršije“, kao i tvrdnje o navodnoj „sistematskoj transformaciji“ ranijih crkava u srpske pravoslavne hramove.
Organizacije su ukazale i na, kako navode, neprimereno ponašanje pojedinih posetilaca, uključujući isticanje nacionalnih simbola unutar manastirskog prostora.
„Iznošenje istorijski spornih i etnički obojenih interpretacija deci, i to u sakralnom prostoru žive bogomolje, predstavlja grubo nepoštovanje verskog objekta i njegove namene“, navodi se u saopštenju, uz ocenu da takvo postupanje predstavlja i odstupanje od „osnovnih standarda odgovornog obrazovanja, profesionalne etike i poštovanja slobode veroispovesti“.
Potpisnice podsećaju da je Pećka patrijaršija zaštićeno versko i kulturno dobro i spomenik na listi Svetske kulturne baštine UNESCO, kao i jedan od najvažnijih verskih objekata Srpske pravoslavne crkve, sa „jasno utvrđenim istorijskim, pravnim i međunarodnim statusom“.
„Svaki pokušaj njene politizacije, proizvoljne reinterpretacije ili etničkog prisvajanja predstavlja udar na dostojanstvo Srpske pravoslavne crkve, na pravo na mirno uživanje verske i kulturne baštine i na napore ka izgradnji međuetničkog poverenja“, navodi se.
Organizacije ocenjuju da slučaj „ne deluje kao izolovan incident“, već kao deo „šireg obrasca spornih tumačenja, provokacija i pokušaja promene karaktera i identiteta nasleđa Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji“.
Dodaje se da takve pojave „dodatno opterećuju ionako osetljive međuetničke odnose, produbljuju nepoverenje i otežavaju izgradnju društvene klime zasnovane na uzajamnom poštovanju, ravnopravnosti i vladavini prava“.
Nevladine organizacije pozvale su nadležne institucije, obrazovne i kulturne ustanove, kao i međunarodne aktere koji prate stanje ljudskih prava i verskih sloboda, da „bez odlaganja utvrde sve okolnosti ovog događaja i preduzmu odgovarajuće mere kako bi se sprečilo ponavljanje sličnih slučajeva“.
„Zaštićeni verski lokaliteti moraju ostati prostori poštovanja, stručne odgovornosti i mirnog suživota, a ne mesta za širenje istorijski kontroverznih, etnički obojenih i potencijalno politički zapaljivih poruka“, navodi se u saopštenju.
Saopštenje je potpisalo 13 organizacija civilnog društva, među kojima su Institut za teritorijalni ekonomski razvoj – InTER, Centar za zastupanje demokratske kulture – ACDC, Severna Mitrovica Centar za mir i toleranciju – CPT, Priština Udruženje poslovnih žena “Avenija”, Centar za afirmativne drištvene akcije – CASA, Forum za razvoj i multietnicku saradnju – FDMC, Institut za javna istraživanja iz Gračanice, Humani centar Mitrovica, Nova drištvena inicijativa – NSI, Centar za socijalne inicijative – CSI, Komunikacija za razvoj društva – CSD, NVO Aktiv, i Gračanica Online.
