Projekcija kratkog filma i predstavljanje radionica održanih u okviru Letnje škole Univerziteta umetnosti u Beogradu biće upriličeni večeras od 18 časova u Galeriji Fakulteta umetnosti u Severnoj Mitrovici.
Letnja škola Univerziteta umetnosti u Beogradu jedna je od najznačajnijih obrazovno-umetničkih manifestacija u regionu, sa tradicijom dugom više od dve i po decenije. Od prvog izdanja, održanog 2001. godine u Novom Pazaru, okuplja studente i mentore iz zemlje i inostranstva, pružajući prostor za razmenu znanja, umetničko istraživanje i interdisciplinarnu saradnju u različitim kulturno-istorijskim i prirodnim ambijentima.
Program Letnje škole zasniva se na intenzivnim radionicama koje studentima omogućavaju neposredan rad sa mentorima, uz naglasak na individualni pristup i razvoj autorskog izraza.
Ovogodišnja Letnja škola, pod simboličnim sloganom „solidARTno“, održava se od 11. do 17. jula, u saradnji Univerziteta umetnosti u Beogradu i Fakulteta umetnosti Univerziteta u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici.
Večerašnji program predstavlja završnicu ovogodišnjeg izdanja škole i priliku da publika pogleda nastali kratki film, kao i da se upozna sa radovima i rezultatima umetničkih radionica realizovanih tokom sedmodnevnog programa.
Ovogodišnja tema u fokus stavlja umetnost kao prostor zajedništva, solidarnosti i empatije. Kao izraz tog zajedništva, svi učesnici ovogodišnje Letnje škole iz sve četiri radionice proveli su zajedno dva dana, 12. i 13. jula, u obilasku kulturno-istorijske baštine na Kosovu, saopštio je Fakultet umetnosti PU.
Kako su naveli, dvodnevna stručna ekskurzija obuhvatila je posete značajnim spomenicima kulture i duhovnosti: manastiru Gračanica, crkvi Bogorodica Ljeviška u Prizrenu, manastiru Sveti Arhangeli u Prizrenu, manastiru Visoki Dečani i Pećkoj Patrijaršiji. Nakon toga, po povratku u Kosovsku Mitrovicu studenti su se podelili u grupe u okviru četiri radionice pod mentorstvom profesora sa Fakulteta likovnih umetnosti, Fakulteta primenjenih umetnosti, Fakulteta muzičke umetnosti i Fakulteta dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu.
Radionica konzervacije i restauracije: „Freska kao poruka za budućnost“ pod mentorstvom docentkinje Bojane Savić sa Fakulteta primenjenih umetnosti u Beogradu
Neposredan susret sa monumentalnim srednjevekovnim živopisom, koloritom i tehničkim umećem poslužio je kao direktna estetska i tehnološka uvertira za praktičan rad u okviru prve radionice. Sve ono što su videli i doživeli tokom obilaska, studenti su odmah počeli postupno da primenjuju u praksi.
Radionica je osmišljena kao pažljivo izbalansirana kombinacija kratkog teorijskog predavanja i intenzivnog praktičnog rada. Studenti su se najpre upoznali sa teorijskim osnovama fresko tehnike — slikanja na vlažnom malteru — sa posebnim osvrtom na zidno slikarstvo manastira i crkava koje su posetili tokom ekskurzije. Nakon toga, teorija je prešla u praksu: studenti su ručno pripremili malter po autentičnim, starim recepturama, a kao podlogu su koristili savremene, ekološki održive podloge poput otpadnog stiropora, kukuruzovine i alginata. Radovi su realizovani na podlogama malog formata kako bi svaki student mogao u potpunosti da realizuje svoj rad dok je naneti malter još uvek vlažan.
Glavni cilj radionice bio je da studenti neposredno upoznaju složenost i lepotu tradicionalne fresko tehnike, razviju duboku svest o značaju očuvanja kulturnog nasleđa i prepoznaju važnost ekološke održivosti u savremenom umetničkom stvaralaštvu. Kroz praktičan rad i razumevanje fizičko-hemijskih procesa materijala, studenti su stekli znanja koja doprinose boljem vrednovanju i zaštiti kulturne baštine. Studentima je bila pružena mogućnost da samostalno odaberu motiv, odnosno da kroz sopstveni autorski izraz prenesu ličnu poruku ili da izrade verne, umanjene kopije zidnih slika iz manastira koje su posetili. U radionici su učestvovali studenti: Georgia Ikonomu sa Aristotelovog univerziteta u Solunu, Eva Bartosevic iz Krakova, Karolina Novotna iz Češke, Simeon Galiana Botelja iz Španije, Elif Ertem iz Turske, Sofija Stevanović i Bojana Knežević, studentkinje sa Fakulteta primenjenih umetnosti u Beogradu, Milica Kovačević, studentkinja Filološko-umetničkog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu kao i studenti Fakulteta umetnosti u Zvečanu: Sofija Ilić, Milica Gigić, Anđela Mirković, Anđela Denić i Filip Stanišić.
Radionica „Freska kao poruka za budućnost“ realizovana je pod mentorstvom docentkinje Bojane Savić sa Fakulteta primenjenih umetnosti u Beogradu. Diplomirala je na istom fakultetu, na Odseku za konzervaciju i restauraciju slike. Od 2010. godine angažovana je kao saradnik u nastavi, a 2022. godine izabrana je u zvanje docenta. U svom akademskom i profesionalnom radu usmerena je na razvoj metoda za bolje razumevanje uzroka oštećenja zidnih slika kroz proučavanje materijala i tehnika njihovog nastajanja. Njeno delovanje obuhvata praktične i teorijske aspekte konzervacije, kao i edukativne radionice namenjene široj javnosti. Pored nastavnog i istraživačkog rada, realizovala je brojne projekte konzervacije zidnih slika u Srbiji i inostranstvu, pri čemu je u više navrata bila rukovodilac timova. Njen naučno-istraživački interes usmeren je na ekološku održivost u umetničkom stvaralaštvu i saradnju sa naučnicima u razvoju novih materijala.
Likovna radionica: „Usmeni grafizam“ pod mentorstvom redovnog profesora Adama Pantića sa Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu
Radionica je koncipirana kao teorijsko-praktični prostor u kome su svi oblici komunikacije bili podjednako važni i međusobno isprepleteni. Odnos između rukovodioca radionice, učesnika, specifičnog ambijenta Kosova i Metohije i vremenskog okvira u kome se program odvijao oblikovao je dinamičan proces učenja, u kojem su neposredno iskustvo, saradnja i zajednički rad postali osnovni nosioci znanja. Među ključnim rečima radionice „Usmeni grafizam“ izdvojili su se „nomadizam“ i „graf teorije i komunikacija“. Polazište radionice bilo je neposredno istraživanje prostora Kosova i Metohije, shvaćenog kao slojevitog kulturnog, istorijskog i društvenog pejzaža. Kroz zajedničko kretanje, posmatranje i razgovore, studenti su prostor upoznavali ne samo kao geografsku celinu, već i kao nosioca brojnih priča, sećanja i značenja. Upravo je iskustvo zajedničkog putovanja, razmene utisaka i usmenog prenošenja priča postalo osnova za njihovu likovnu interpretaciju, u kojoj su lični doživljaji materijalizovani u vizuelni trag. Poseban segment programa bio je posvećen istraživanju prirodnog, urbanog i industrijskog nasleđa Kosovske Mitrovice i Zvečana. Tokom pešačke ture studenti su obišli Kosovsku Mitrovicu, crkvu Svetog Dimitrija, Spomenik rudarima Bogdana Bogdanovića iz 1973. godine, tvrđavu Zvečan, kao i Radnički dom „Trepča“, nakon čega su posetili crtačku, grafičku i slikarsku klasu u Zvečanu. Ovakvo neposredno istraživanje različitih prostornih, kulturnih i istorijskih slojeva predstavljalo je važan segment radionice, omogućivši studentima da sopstveni umetnički rad zasnuju na neposrednom iskustvu mesta i njegovih specifičnosti.
Rad se zasnivao na dve međusobno povezane platforme – kuhinji kao prostoru svakodnevice i stvaralaštva i ručnoj izradi papira u improvizovanim uslovima. Obe aktivnosti počivale su na ideji transformacije materijala i zajedničkog procesa, pokazujući da se umetnički postupak može razvijati i izvan uobičajenih okvira ateljea.
Hol Fakulteta umetnosti u Kosovskoj Mitrovici je tokom radionice postao mesto okupljanja, razmene iskustava i gostoprimstva. Kao deo ovog zajedničkog procesa, profesor je pripremio testo za fokaču, koje je nakon fermentacije u frižideru ispekao i poslužio svim učesnicima Letnje škole. Taj čin nije predstavljao samo pripremu obroka, već je postao simbol zajedništva, strpljenja i procesualnosti, potvrđujući da se kreativnost može ispoljiti podjednako kroz kulinarski i umetnički rad.
Paralelno sa tim, ručno pravljeni papir u improvizovanim uslovima postao je medij za eksperiment, istraživanje i likovno izražavanje. Materijalni rezultati nastali od pulpe recikliranog papira predstavljali su vidljiv trag zajedničkog procesa, ali je njihov značaj pre svega proizašao iz iskustva saradnje, razumevanja transformacije materijala i preispitivanja ustaljenih modela umetničkog obrazovanja. Na taj način radionica je ponudila alternativni pedagoški model, u kojem se praktična znanja, svakodnevno iskustvo i umetničko istraživanje prepliću u jedinstven obrazovni proces.
U radionici su učestvovali studenti: Ekaterini Sigala i Modestos Antimos sa Aristotelovog univerziteta u Solunu, Hubert Grzib i Mihal Panasievic iz Krakova, studenti Filološko-umetničkog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu: Katarina Kovačević, Nikola Miljković i Miloš Radmilac, kao i studenti Fakulteta umetnosti u Zvečanu: Anja Nikolić, Aleksandra Ničić, Ena Bojadžić, Anđela Ranković, Isidora Kecić, Ognjen Đorđević i Luka Radenković.
Radionica „Usmeni grafizam“ realizovana je pod mentorstvom redovnog profesora Adama Pantića sa Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu. Adam Pantić je osnovne (1995), magistarske (1997) i doktorske umetničke studije (2015) završio na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu. Predaje predmet Litografija i mentor je na svim nivoima studija. Priredio je više samostalnih izložbi u oblasti tradicionalne grafike (litografija). Ostvario je brojne izvođačke konceptualne radove iz oblasti performativne pedagogije. Učestvovao je na nekoliko festivala alternativnih scenskih formi. Predstavio je dva samizdata (umetnikove knjige). Poetski profil izgradio je na proučavanju fenomenologije grafizma, usmenog grafizma i radioničkog pokreta. Tekst i kratku priču upotrebljava kao sredstvo transcendiranja trivijalnog ličnog iskustva i lične istorije u nad-lično, univerzalno duhovno ishodište.
Radionica glume: „Kroz stari jezik u nove forme“ pod mentorstvom docenta Đorđa Markovića i docenta Dušana Matejića sa Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu
Radionica „Kroz stari jezik u nove forme“ usmerena je na istraživanje mogućnosti arhaičnog jezika kao polazišta za dramsko i glumačko stvaralaštvo. Studenti su kroz različite dramske situacije osvešćivali, artikulisali i upotrebljavali arhaične i u savremenom govoru nefrekventne reči, koristeći ograničen broj leksičkih formi, sintagmi i narodnih izreka. Materijal za rad prevashodno je crpljen iz Vukovog rječnika, narodnih epskih pesama i srodne literature.
Studenti su, na osnovu nasumično odabranih arhaičnih reči, osmišljavali dramske situacije sa jasno definisanim govornim radnjama, odnosima među likovima i dramskim sukobima, nastojeći da scenski izraz izgrade isključivo upotrebom zadatog leksičkog korpusa.
Ovakav pristup omogućio je ispitivanje odnosa između jezičkog ograničenja i kreativnogpotencijala, kao i različitih mogućnosti glumačke transformacije kroz žanrovske i dramske obrasce.
Značajan segment radionice bio je posvećen vežbama zasnovanim na pedagoškim principima Konstantina Stanislavskog, Mihaila Čehova, Stele Adler, Vladimira Jevtovića i Sanforda Majsnera. Kroz rad na čulnom i emocionalnom pamćenju, mašti, uobrazilji i tehnikama transformacije, učesnici su istraživali načine na koje arhaični jezik može da podstakne nove oblike unutrašnjeg doživljaja i scenskog izraza.
Radionica je istovremeno predstavljala istraživanje etimoloških, morfoloških i leksičkih osobenosti arhaičnog jezika sa ciljem njegove savremene revitalizacije i nove valorizacije. Rad je doprineo razvoju govornih veština budućih umetnika, podstakao kreativno promišljanje jezičkog nasleđa i otvorio prostor za stvaranje novih kovanica i neologizama u duhu tradicionalnog srpskog jezika. Kao rezultat ovog procesa nastale su uverljive, emotivno snažne i često duhovite scenske situacije i višeslojni dramski likovi, u kojima je stari jezik postao živo sredstvo savremenog umetničkog izraza.
U radionici su učestvovali studenti Fakulteta umetnosti u Zvečanu: Katarina Kljutić, Milica Pavlović, Pavle Nikolić, Đorđe Đorđević, Vojin Jusić, Petar Puzović, Staša Karaleić i Vladimir Mikać.
Radionica „Kroz stari jezik u nove forme“ realizovana je pod mentorstvom docenta Đorđa Markovića i docenta Dušana Matejića sa Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu.
Đorđe Marković je srpski glumac i pedagog. Diplomirao je glumu na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, u klasi profesora dr Vladimira Jevtovića, usmerivši se još tokom studija ka scenskom govoru i radu na jeziku. Ostvario je zapažene uloge u pozorištu, na filmu i televiziji, gradeći izraz zasnovan na preciznoj dikciji i snažnoj interpretaciji teksta. Doktorirao je 2022. godine na temu „Dramski potencijal jezika Miloša Crnjanskog kao poligon za razvoj govorne veštine glumca“, povezujući književnu analizu i glumačku praksu. Od 2023. godine u zvanju je docenta na Fakultetu dramskih umetnosti, gde sa studentima radi na razvoju govorne tehnike i interpretacije. Aktivno je angažovan u lekturama predstava kao saradnik za govor, čime doprinosi podizanju jezičke kulture i umetničkoj uverljivosti scenskog izraza. Pedagoškim radom bavi se i u Omladinskom pozorištu DADOV, gde radi kao nastavnik glume i reditelj.
Dušan Matejić je srpski glumac i docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu. Diplomirao je glumu u klasi profesora dr Vladimira Jevtovića, a na istom fakultetu je odbranio i doktorski umetnički projekat pod nazivom „Preobražaji mislećeg srca – istraživanje mogućnosti i efekata primene vežbi za razvoj kapaciteta za unutrašnji doživljaj glumca”. Kao glumac, aktivno i kontinuirano nastupa na scenama Narodnog pozorišta u Beogradu i Narodnog pozorišta u Nišu. Za svoj umetnički rad nagrađen je sa desetak značajnih pozorišnih priznanja. Uporedo sa glumačkom, pedagoškom i naučno-istraživačkom delatnošću, bavi se i književnim stvaralaštvom, te je do sada objavio dve zbirke poezije.
Radionica etnomuzikologije: „Od artefakta do živog zvuka: novi modaliteti trajanja tradicionalnog pevanja“ pod mentorstvom redovne profesorke Sanje Ranković sa Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu
Radionica posvećena tradicionalnom seoskom pevanju pokazala je kako se kompleksna etnomuzikološka građa i notni zapisi mogu uspešno pretočiti u „živ umetnički zvuk“ i predstaviti na sceni bez gubljenja svoje specifičnosti. Učesnici su se najpre kroz praktičan rad upoznali sa literaturom, posebno onom vezanom za prostor Kosova i Metohije, savladavajući veštine potrebne za autentičnu interpretaciju i tražeći načine da ožive, sačuvaju i popularišu tradicionalnu pesmu kao vredan deo nematerijalnog kulturnog nasleđa.
U drugom delu, pažnja je bila usmerena na savremene oblike prezentacije kroz spoj naučnog i umetničkog pristupa, gde su učesnici kroz transmedijsko pripovedanje, dijalog i vođenje ličnih „terenskih dnevnika“ istraživali nove kontekste za tradicionalni zvuk. Kroz ovaj dinamičan proces, zasnovan na preplitanju stečenog znanja, lične refleksije i kreativnih rešenja, studenti su razvili odgovoran i etički odnos prema etnomuzikološkoj građi, upoznali sopstvene izvođačke potencijale i osvestili da muzička tradicija nije statična, već živa praksa koja na nov način uspešno komunicira sa savremenim društvom.
U radionici su učestvovali studenti Fakulteta umetnosti u Zvečanu: Teodora Mladenović, Njegoš Nikolić, Andrija Nikolić, Stefan Stojadinović, Stevan Stojanović, Mateja Nikolić, Vasilije Jović, Stefan Milošević, Ognjen Galić, Mina Mehmedović, Stefan Tomić, Anđela Bojković i Danijel Eminović.
Radionica „Kroz stari jezik u nove forme“ realizovana je pod mentorstvom Sanje Ranković, redovne profesorke na Katedri za etnomuzikologiju Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu. Svoju profesionalnu karijeru profesorka Ranković oblikuje kroz izvođaštvo, naučni rad i društveni angažman u domenu očuvanja tradicionalne muzike. Jedan je od osnivača ženske pevačke grupe „MOBA” (1993), a ključno je doprinela uvođenju tradicionalnog pevanja u sistem osnovnog i srednjeg muzičkog obrazovanja u Srbiji (1995), kao i u akademske okvire na Katedri za etnomuzikologiju FMU u Beogradu (1998). Decenijama ostvaruje uspešnu saradnju sa profesionalnim folklornim ansamblima „Kolo” (od 1994) i „Venac” (od 2015). Svoje bogato pedagoško iskustvo predstavila je na brojnim predavanjima, radionicama, koncertima i seminarima tradicionalnog pevanja širom zemlje i u inostranstvu. Do sada je objavila tri knjige, više desetina naučnih radova i brojna audio-izdanja. Dobitnica je prestižnih nagrada za pedagoški rad i aktivna je članica domaćih i međunarodnih strukovnih udruženja. Svoju istraživačku i terensku aktivnost sprovodila je na području čitavog Balkana, u okviru projekata Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, Matice srpske iz Novog Sada i Odbora za Kosovo i Metohiju SANU.
