Danas je Teodorova subota, prva subota Velikog posta, kada pravoslavni vernici obeležavaju spomen na Svetog Teodora Komogivinskog. Na ovaj dan u crkvama se osvećuje žito, koje simbolizuje duhovnu obnovu, plodnost i zajedništvo, a vernici pristupaju pričešću.
Prema predanju, kada je car Julijan Otpadnik naredio da se sva hrana na trgu pokropi idolskom krvlju kako bi se hrišćani oskrnavili, Sveti Teodor se javio gradskom episkopu Evdoksiju i poručio mu da narodu naredi da jede kuvanu (varenu) pšenicu. Taj događaj simbolično je uveo običaj osvećenog žita, koji se i danas poštuje.
U hramu Svetog Save u Južnoj Mitrovici, liturgiju je služio otac Nenad Stojanović, koji sa suprugom i četvoro dece živi u Južnoj Mitrovici kao jedini Srbi u ovom delu grada posle rata. Osvećeno je žito, koje je potom darivano vernicima, zajedno sa antidorom (naforom), kao znak blagoslova i zajedništva.
„Post je test za nas pravoslavne hrišćane. Bombardovanje naše zemlje, tadašnje Jugoslavije, počelo je 24. marta, kada je bio post. Najveća bitka na Košarama bila je na Veliki petak. Ponovo, 17. marta kada su rušene crkve, ova crkva je spaljena – opet u postu. Rat u Ukrajini počeo je pre četiri godine, upravo u postu. Sada imamo i zakon o strancima, opet u postu. Zato treba da se zamislimo i promislimo zašto se sve to dešava. Verovatno nam Bog šalje signal da treba da menjamo sebe. Da se molimo Bogu i tražimo ljubav, složnost i mir.“
Narodni običaji Teodorove subote
Osim crkvenih običaja, u narodu se Teodorova subota obeležava i kroz posebne seoske običaje. Na selima kod Srba je ovaj dan poznat i kao “Konjski dan”, kada se konjima obavezno daje posebno osvećeno žito, a ljudi ih obilaze i blagosiljaju za zdravlje i plodnost. Postoje i običaji vezani za zmije, koje „izlaze“ na današnji dan.
Ovi običaji, spojeni sa crkvenom tradicijom, čine Teodorovu subotu danom duhovne i narodne pažnje, kada se kroz molitvu, pričešće i rituale osvećuje život zajednice i prirode.
Hram Svetog Save – vekovna istorija
Hram Svetog Save ulazi u drugi vek postojanja. Izgradnja je započeta 6. avgusta 1896. godine, a kamen temeljac postavio je mitropolit Dionisije. Hram je završen polovinom 1921. godine, a osvećen 17. jula 1921. godine od strane vladike Raško-prizrenskog Mihaila. Projektovao ga je profesor Andra Stevanović, zidove je oslikao Dimitar Paprdiški, dok su radove izveli majstori iz Velesa.
Hram je spaljen tokom martovskog etničkog nasilja nad Srbima 2004. godine, a obnova je počela 2014. Od 2016. godine liturgiju vodi otac Nenad Stojanović, koji sa porodicom nastavlja tradiciju okupljanja i liturgijskog života Srba u Južnoj Mitrovici.
